ტენდენცია მონაცემებში: საქართველოში განქორწინების მიმართ დამოკიდებულებები იცვლება

CRRC-ს კავკასიის ბარომეტრის მონაცემები გვაჩვენებს, რომ საქართველოში იცვლება შეფასებები იმის შესახებ, გამართლებულია თუ არა განქორწინება. ეს ბლოგ-პოსტი განიხილავს აღნიშნულ ტენდენციას და იმას თუ რამდენად განსხვავდება ეს შეფასებები სქესის, ასაკისა და დასახლების ტიპის მიხედვით.

2011 წლის შემდეგ გაიზარდა მოსახლეობის წილი, ვინც პასუხობს, რომ განქორწინება შეიძლება იქნას გამართლებული, ამავდროულად, შემცირდა მათი რაოდენობა, ვინც ფიქრობს, რომ განქორწინების გამართლება შეუძლებელია, ისევე როგორც მათი რაოდენობა, ვინც ამ კითხვას უპასუხა „არ ვიცი“. აღსანიშნავია, რომ ქალებიც და მამაკაცებიც მსგავს შეფასებებს აკეთებენ (2011, 2013, 2015).

 
შენიშვნა: თავდაპირველი 10-ბალიანი სკალა დაჯგუფდა 3-ბალიან სკალად, ზემოთ მოცემულ გრაფიკზე პირვანდელი კოდები 1-დან 4-ის ჩათვლით გაერთიანებულია პასუხის ვარიანტში „არ შეიძლება იყოს გამართლებული“, კოდები 5 და 6 დაჯგუფებულია როგორც „ნეიტრალური“ და კოდები 7-დან 10-ის ჩათვლით თავმოყრილია პასუხში „შეიძლება იყოს გამართლებული“.

მიუხედავად იმისა, რომ ყველაზე ხშირად 56 წლის და უფრო დიდი ასაკის ადამიანები პასუხობენ, რომ განქორწინების გამართლება შეუძლებელია, ასეთი შეფასებები ეტაპობრივად შემცირდა ამ ასაკობრივი ჯგუფისთვისაც კი, 9%-ით 2011 წლის შემდეგ. ყველაზე მკვეთრი ვარდნა შეინიშნება მათთვის, ვინც 36-55 ასაკობრივ ჯგუფში ხვდება.

გასაკვირი არ არის, რომ თბილისის მაცხოვრებლები საქართველოს დანარჩენ მოსახლეობასთან შედარებით უფრო ხშირად პასუხობენ, რომ განქორწინება შესაძლოა გამართლებული იყოს. თბილისს მიღმა ყველაზე ხშირად პასუხობენ, რომ განქორწინება არ შეიძლება იყოს გამართლებული. თბილისში 2015 წელს ყველაზე ხშირი პასუხი „ნეიტრალური“ შეფასება გახდა.


საბოლოოდ, მოსაზრება, რომ განქორწინების გამართლება შეუძლებელია, საქართველოში ყველაზე მეტადაა გავრცელებული. თუმცა, იზრდება მათი წილი, ვინც ფიქრობს რომ განქორწინების გამართლება შესაძლებელია და მცირდება მათი წილი, ვინც საწინააღმდეგო აზრისაა. მსგავსი ტენდენცია შეინიშნება როგორც დედაქალაქში, ისე ქალაქებსა და სოფლებში, ქალებშიც და მამაკაცებშიც, ასევე ყველა ასაკობრივ ჯგუფში. თუმცა, უფროსი ასაკის ადამიანებსა და სოფლად მცხოვრებთა შემთხვევაში აღნიშნული ცვლილება უფრო ნელა მიმდინარეობს.

კავკასიის ბარომეტრის მონაცემთა უფრო დაწვრილებით გასაცნობად ეწვიეთ CRRC-ის მონაცემთა ონლაინ ანალიზის ვებგვერდს.

საპარლამენტო მანდატებით ჟონგლიორობა

21 მარტს, საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ, ირაკლი კობახიძემ, საზოგადოებას დაგეგმილი საკონსტიტუციო ცვლილებების მონახაზი წარუდგინა. ამ წინადადებაში, პარლამენტის ასარჩევად შერეული, მაჟორიტარულ-პროპორციული სისტემიდან წმინდა პროპორციულ სისტემაზე გადასვლაა შემოთავაზებული, რასაც სამოქალაქო საზოგადოების ბევრი წარმომადგენელი უკვე კარგა ხანია, ითხოვს. თუმცა, პროექტის დეტალებში ორი მნიშვნელოვანი დეტალი იმალება.  პირველი ე.წ. დაკარგული ხმების გადანაწილების მეთოდს შეეხება, რომლებიც პროექტის თანახმად, გამარჯვებულ პარტიას უნდა მიეკუთვნოს. შემოთავაზებული საკონსტიტუციო ცვლილებების კიდევ ერთი პრინციპის თანახმად, პარტიებს არჩევნებში კოალიციების სახით მონაწილეობა აეკრძალებათ, რაც ხელისუფლებაში კოალიციის სახით მოსული პოლიტიკური ძალის მხრიდან რბილად რომ ვთქვათ, ირონიული განცხადებაა. როგორც ჩანს, ორივე ინიციატივა ხელს ხელისუფლებაში მყოფ პოლიტიკურ ძალას აძლევს, განსაკუთრებით - უკანასკნელ ხანებში კიდევ უფრო დანაწევრებული პოლიტიკური ლანდშაფტის პირობებში.

ე.წ. „დაკარგულ ხმებად“ იმ ამომრჩევლებს მოიაზრებენ, რომლებმაც მხარი პარლამენტში ვერმოხვედრილ პარტიებს დაუჭირეს. ახალი ინიციატივის თანახმად, მათი ხმები არჩევნებში გამარჯვებულ პოლიტიკურ ძალას მიეკუთვნება. ამ პირობებში პარლამენტში პოლიტიკურ ძალთა ბალანსის დასახასიათებლად, ქვემოთ წარმოვადგენთ შედარებას, თუ როგორ გადანაწილდებოდა მანდატები საქართველოს ოთხი მოწვევის პარლამენტში. ერთმანეთს ვადარებთ არსებულ მაჟორიტარულ-პროპორციულ, ასევე - წმინდა პროპორციულ და ირაკლი კობახიძის ინიციატივის მიხედვით გადანაწილებულ საპარლამენტო ადგილებს

გამოთვლები გვიჩვენებს, რომ 2008 და 2016 წლებში, დომინანტი პარტიის არსებობისას, ახალ სისტემას ხელისუფლებაში მყოფი პოლიტიკური ჯგუფისთვის წმინდა პროპორციულ სისტემაზე მეტი, მაგრამ - ამჟამინდელ შერეულზე ნაკლები მანდატის მოტანა შეეძლო. რადგან პარლამენტის თავმჯდომარის მიერ შემოთავაზებული სისტემა მოსახლეობას მაჟორიტარულ-პროპორციულ სისტემაზე უკეთ, თუმცა - პროპორციულზე უარესად წარმოადგენს, შეიძლება ვთქვათ, რომ ამ პირობებში, დაკარგული ხმების გადანაწილების პრინციპი საარჩევნო სამართლიანობისკენ - ორი, ხოლო უკან გადადგმული ერთი ნაბიჯია.


2012 წელს, როდესაც „ქართულ ოცნებას“ და „ერთიან ნაციონალურ მოძრაობას“ შორის პოლიტიკურმა კონკურენციამ აპოგეას მიაღწია, პარლამენტში მანდატების შერეული მიდგომით გადანაწილება თითქმის დაემთხვა პროპორციული სისტემით სავარაუდო სცენარს. მაგრამ თუ დაკარგულ ხმებს გამარჯვებულს მიაკუთვნებდნენ, „კოალიციას“ ოდნავ უფრო მეტი მანდატი შეხვედებოდა, ვიდრე - შერეული ან წმინდა პროპორციული სისტემის პირობებში. 

მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთ განხილულ შემთხვევაში, „ქართული ოცნების“ მიერ შემოთავაზებული პრინციპი შერეულზე უკეთ ასახავდა პოლიტიკურ ძალთა თანაფარდობას, მაღალი პოლიტიკური ფრაგმენტაციის პირობებში, „დაკარგული ხმების“ გამარჯვებულისთვის გადანაწილება ხელისუფლებაში მყოფ ძალას უფრო მეტ უპირატესობას მიანიჭებს, ვიდრე - შერეული საარჩევნო სისტემა.
ამის საილუსტრაციოდ, 1995 წლის არჩევნები გამოდგება. მეოთხე მოწვევის პარლამენტის არჩევნებში ოცი პარტია მონაწილეობდა, ხოლო ხმების თითქმის 62% დაიკარგა, რადგან პოლიტიკური ჯგუფების უმეტესობამ 5%-იან საარჩევნო ბარიერს ვერ უწია. თუ ამ დროს ირაკლი კობახიძის ინიციატივის მსგავსი სისტემა იარსებებდა, გამარჯვებული „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“ 107-ის ნაცვლად, 187 მანდატს მიიღებდა, რაც იმდროინდელი 235-წევრიანი საკანონმდებლო ორგანოს წევრთა აბსოლუტური უმრავლესობაა.


ამასთან, ხელისუფლებაში კოალიციის სახით მოსული „ქართული ოცნება“ საარჩევნო ბლოკების აკრძალვასაც აპირებს. ეს წესი, „დაკარგული ხმების“ გადანაწილების პრინციპთან ერთად, ხელისუფლებაში მყოფ პოლიტიკურ ჯგუფს დამატებით უპირატესობას მიანიჭებს. ინიციატივის თანახმად, ნებისმიერმა პოლიტიკურმა პარტიამ არჩევნებში დამოუკიდებლად უნდა მიიღოს მონაწილეობა, ან - სხვებთან ერთად, ახალი პარტია უნდა ჩამოაყალიბოს. პრაქტიკაში, ეს პოლიტიკური ლანდშაფტის კიდევ უფრო მეტ ფრაგმენტაციამდე მიგვიყვანს, რაც დაკარგული ხმების წილს გაზრდის და მმართველ პარტიას პარლამენტში დისპროპორციულად მეტ მანდატს მოუპოვებს.

ქართული პოლიტიკური ლანდშაფტი ისედაც დანაწევრებულია - ერთ დროს, „ქართული ოცნება“ ექვსი პარტიის კოალიციას წარმოადგენდა, ახლა კი - ერთი დიდი (პარტია „ქართული ოცნება“) და ორი მცირე („კონსერვატორები“ და სოციალ-დემოკრატები“) პოლიტიკური ჯგუფისგან შედგება. კოალიციის სხვა წევრები დამოუკიდებლად მოღვაწეობენ. „ერთიან ნაციონალურ მოძრაობასაც“ პარტიათა მთელი რიგი გამოეყო. თავდაპირველად, 2012-2016 წლებში, ენმ-ის რიგები „გირჩმა“ და „ახალმა საქართველომ“ დატოვეს. რამდენიმე თვის წინ კი - პარტიას საკანონმდებლო დელეგაციის უმრავლესობა გამოეყო და „მოძრაობა თავისუფლებისთვის - ევროპული საქართველო“ დააარსა.

მნიშვნელოვანია, რომ ახალი საკანონმდებლო პროექტის პირობებში, ხელისუფლებას მცირე პოლიტიკური პარტიების დაფინანსების მეტი მოტივაცია გააჩნია, რათა სავარაუდო კონკურენტებს ამომრჩეველთა ხმები წაართვას. მსგავსი პრაქტიკა ქართულ პოლიტიკურ სივრცეში ადრეც არსებობდა - „ნაციონალური მოძრაობის“ მმართველობის პერიოდში, „ქრისტიან-დემოკრატიული მოძრაობა“ ფაქტიურად, სატელიტი პარტია იყო. სავარაუდოდ, გამოყენებული სტრატეგია ენმ-ს „უკან მიუბრუნდა“. „გირჩმა“ და „ახალმა საქართველომ“, გამოყოფისთანავე მთელი ქვეყნის მასშტაბით უამრავი ოფისი გახსნეს, რაც საკმაოდ დიდ ხარჯებთან იყო დაკავშირებული. თუმცა საზოგადოებისთვის საბოლოო ჯამში, უცნობი დარჩა, საიდან მოვიდა ეს თანხები.

როგორც ჩანს, შემოთავაზებული საარჩევნო რეფორმა სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებისგან დიდ წინააღმდეგობას შეხვდება და შესაძლოა, პრეზიდენტმა მარგველაშვილმა ვეტოს უფლებაც გამოიყენოს. თუმცა, „ქართულ ოცნებას“ პარლამენტში საკონსტიტუციო უმრავლესობა გააჩნია და ცვლილებების მისაღებად, აქამდე არაერთხელ გამოყენებულ ვეტოს დაძლევის პრაქტიკას გამოიყენებს.

დაბოლოს, ცვლილებები ქართული პარტიულ ლანდშაფტს კიდევ უფრო დაანაწევრებს, ხოლო  ხელისუფლებაში მყოფ პოლიტიკურ გუნდს მეტ საარჩევნო უპირატესობას მოუტანს. საუკეთესო ვარიანტში, ირაკლი კობახიძის შემოთავაზება წინ ორი და უკან გადადგმული ერთი ნაბიჯია, უარეს შემთხვევაში კი - საქართველოში პოლიტიკური კონკურენციის დასასუსტებლად გამიზნული ცვლილება.

სტატიის მომზადებისას გამოყენებული მონაცემები იხილეთ ამ ბმულზე.

[შენიშნვა: ეს სტატია თავდაპირველად გამოქვეყნდა ჟურნალ ლიბერალის ვებ გვერდზედასტინ გილბრეთი CRRC-საქართველოს პოლიტიკის ანალიტიკოსია,
დავით სიჭინავა CRRC-საქართველოში პოლიტიკის უფროს ანალიტიკოსად მუშაობს.]

ოჯახში ძალადობის მიმართ დამოკიდებულებები საქართველოში

ბოლო დროს საქართველოში ახალ ამბებში შუქდება ინფორმაცია მეუღლეებისშვილებისდა-ძმის და მშობლების მკვლელობის შესახებ. CRRC/NDI-ის 2014 წლის ოქტომბრის გამოკითხვა გვაწვდის ცნობებს იმის შესახებ, თუ რას ფიქრობს საქართველოს მოსახლეობა ოჯახში ძალადობის შესახებ.

საქართველოში ხალხის უმრავლესობა (64%) ეთანხმება იმას, რომ არაფიზიკური ძალადობა ოჯახში (როგორიცაა აკრძალვები, სიტყვიერი შეურაცხყოფა და ზეწოლა) ოჯახის შიგნით უნდა მოგვარდეს. ამავდროულად, მხოლოდ 39% ამბობს იმავეს ფიზიკურ ძალადობაზე. სოფლის ტიპის დასახლებებში მცხოვრები ადამიანები უფრო ხშირად ამბობენ, რომ ორივე, ფიზიკური და არაფიზიკური ძალადობა, ოჯახში უნდა მოგვარდეს, ვიდრე დედაქალაქში მცხოვრები ადამიანები.



ხანში შესულ ადამიანებთან შედარებით ახალგაზრდები ნაკლებად ეთანხმებიან, რომ ფიზიკური და არაფიზიკური ძალადობა ისეთი საკითხია, რომელიც ოჯახში უნდა მოგვარდეს. 18-დან 35 წლამდე ადამიანების 58% ეთანხმება, რომ არაფიზიკური ძალადობა ოჯახში უნდა მოგვარდეს მაშინ, როცა იმავეს 56 წელზე უფროსი ადამიანების 68% ეთანხმება. რაც შეეხება ფიზიკურ ძალადობას, 18-დან 35 წლამდე მოსახლეობის 35% ეთანხმება, რომ ის უნდა გადაიჭრას ოჯახის შიგნით. 56 წელზე უფროსი მოსახლეობის 45% ამბობს იმავეს.

რაც შეეხება გენდერულ განსხვავებებს, ქალები მცირედით უფრო მეტად არ ეთანხმებიან იმას, რომ ფიზიკური ძალადობა ოჯახის შიგნით უნდა მოგვარდეს (ქალების 59% კაცების 48%-თან შედარებით). საშუალო ან განათლების უფრო დაბალი დონის მქონე ინდივიდებთან შედარებით, უმაღლესი განათლების მქონე ინდივიდები უფრო მეტად არ ეთანხმებიან, რომ ფიზიკური ძალადობა ოჯახის შიგნით უნდა მოგვარდეს. საშუალო ან უფრო დაბალი დონის განათლების მქონე ინდივიდების 45% ეთანხმება, რომ ფიზიკური ძალადობა ოჯახის შიგნით უნდა გადაიჭრას. უმაღლესი განათლების მქონე ინდივიდების მხოლოდ 32% ამბობს იმავეს. არ ვხვდებით მნიშვნელოვან განსხვავებებს სქესისა და განათლების დონის მიხედვით არაფიზიკურ ძალადობასთან მიმართ დამოკიდებულებებში.

გამოკითხვაში ასევე დაისვა კითხვები იმის შესახებ, თუ ვინ არის ოჯახში უფლებამოსილი, რომ ძალადობის შემთხვევაში ჩაერიოს, თუმცა, ამ კითხვების შემთხვევაში არ იყო დაკონკრეტებული ძალადობის ფორმა (ფიზიკური თუ არაფიზიკური). მოსახლეობის დიდი უმრავლესობა ფიქრობს, რომ ოჯახის წევრები უფლებამოსილნი უნდა იყვნენ, ჩაერიონ ოჯახში ძალადობის შემთხვევაში. უფრო ნაკლები, თუმცა, მაინც უმრავლესობა ფიქრობს, რომ სასამართლო, საპატრულო პოლიცია, ფსიქოლოგები, მღვდლები ან ნათესავები უნდა იყვნენ უფლებამოსილნი, ჩაერიონ. აღსანიშნავია, რომ ხალხი ყველაზე ნაკლებად სოციალურ მუშაკებზე, მეგობრებსა და მეზობლებზე ამბობს, რომ მათ უნდა ჰქონდეთ ჩარევის უფლებამოსილება.


შენიშვნა: კითხვა დაისვა ცალ-ცალკე თითოეული ჯგუფის/ინსტიტუტის შესახებ. 

კაცებთან შედარებით, ქალები უფრო ხშირად ამბობენ თითოეულ ჯგუფსა და ინსტიტუტზე, რომ მათ უნდა ჰქონდეთ ჩარევის უფლებამოსილება.


ახალგაზრდები და თბილისში მცხოვრებნი უფრო ხშირად ამბობენ, რომ ამ ჯგუფებსა და ინსტიტუტებს უნდა ჰქონდეთ ჩარევის უფლებამოსილება ოჯახში ძალადობის შემთხვევებში. ხანში შესულ ინდივიდებთან შედარებით, ახალგაზრდები უფრო მეტად ფიქრობენ, რომ სასამართლო (75%), ფსიქოლოგები (74%), მღვდლები (69%) და სოციალური მუშაკები (62%) უფლებამოსილნი უნდა იყვნენ, ჩაერიონ ოჯახში ძალადობის შემთხვევებში. მათ შორის, ვინც 56 წლის ან მეტისაა, შესაბამისად, 67%, 62%, 62% და 55% ამბობს იმავეს. ამის მსგავსად, დედაქალაქში მცხოვრები ადამიანები უფრო მეტად ფიქრობენ, რომ სასამართლო (78%), საპატრულო პოლიცია (77%), ფსიქოლოგები (74%), მღვდლები (74%), სოციალური მუშაკები (65%) და მეგობრები (63%) უნდა იყვნენ უფლებამოსილნი, ჩაერიონ ოჯახში ძალადობის შემთხვევებში, როცა იმავეს, შესაბამისად, სოფელში მცხოვრებთა 67%, 67%, 68%, 63%, 55% და 56% ამბობს.

საქართველოს მოსახლეობის უმრავლესობა მიუთითებს, რომ არაფიზიკური ძალადობა ისეთი საკითხია, რომელიც ოჯახის შიგნით უნდა მოგვარდეს. როდესაც საქმე ფიზიკურ ძალადობას ეხება, ხალხი ნაკლებად ეთანხმება მოსაზრებას, რომ ეს ოჯახის შიგნით უნდა მოგვარდეს. დედაქალაქში მცხოვრები და ახალგაზრდა ადამიანები უფრო ნაკლებად მიიჩნევენ, რომ ნებისმიერი სახის ძალადობა ოჯახის შიგნით უნდა მოგვარდეს, ვიდრე სოფლის მაცხოვრებლები და ხანში შესული ადამიანები. ქალები და უმაღლესი განათლების მქონე ადამიანები უფრო ხშირად არ ეთანხმებიან მოსაზრებას, რომ ფიზიკური ძალადობა ისეთი საკითხია, რომელიც ოჯახის შიგნით უნდა მოგვარდეს, მაშინ, როცა განსხვავება არ არის ქალებსა და მამაკაცებს შორის, ასევე განათლების სხვადასხვა დონის მქონე ინდივიდებს შორის, როდესაც საქმე არაფიზიკურ ძალადობას ეხება. ხალხის უმრავლესობა ფიქრობს, რომ ოჯახის წევრები, სასამართლო და საპატრულო პოლიცია, სხვა ჯგუფებსა და ინსტიტუტებთან ერთად, უფლებამოსილები უნდა იყვნენ, ჩაერიონ ოჯახში ძალადობის შემთხვევებში.

CRRC/NDI-ის გამოკითხვის შედეგების სანახავად ეწვიეთ CRRC-ის ონლაინ ანალიზის პორტალს.

“უსაფრთხო გადაადგილების შესაძლებლობები მგზავრებისთვის” საზოგადოების ყურადღების ცენტრში მოექცა

ბოლო დროს, ახალ ამბებში სულ უფრო ხშირად გვესმის ფატალური ავტოსაგზაო შემთხვევების შესახებ, რაც ხაზს უსვამს საქართველოში საგზაო უსაფრთხოების გაუმჯობესების აუცილებლობას.



2016 წელს, ამერიკის შეერთებული შტატების განვითარების სააგენტოს (USAID) ფინანსური მხარდაჭერით, აღმოსავლეთ-დასავლეთის მართვის ინსტიტუტის (EWMI) სამოქალაქო საზოგადოების განვითარებისა და მოქალაქეების ჩართულობის (ACCESS) პროექტის ფარგლებში, CRRC-საქართველომ, ფონდ „პარტნიორობა საგზაო უსაფრთხოებისთვის“ ჩაატარა კვლევა, რომლის მიზანი იყო ქვეყანაში არსებული  საქალაქთაშორისო სატრანსპორტო გადაყვანების სფეროსთან დაკავშირებული პრობლემების დადგენა და საკანონმდებლო ბაზის შესწავლა, ასევე სახელმწიფო სტრუქტურების ფუნქციებისა და მოვალეობების გაცნობა, დაინტერესებული მხარეების გამოკვეთა და ამ სფეროს გასაუმჯობესებლად, შესაბამისი რეკომენდაციების შეთავაზება.

კვლევა სახელწოდებით „უსაფრთხო გადაადგილების შესაძლებლობები მგზავრებისთვის“ (STOP), მხოლოდ საქალაქთაშორისო სამარშრუტო ტაქსების მდგომარეობას აანალიზებდა. მიუხედავად იმისა, რომ ზუსტად არ ხდება იმის აღრიცხვა, თუ რამდენი ავტოსაგზაო შემთხვევაა გამოწვეული სამარშრუტო ტაქსების მიერ, მათი როლი საქალაქთაშორისო გადაყვანების სფეროში მნიშვნელოვანია.

კვლევის მიგნებებს შორის, საინტერესოა მძღოლების ქცევის ანალიზი. დაკვირვების შედეგად გამოვლინდა, რომ მძღოლების 63%-მა ტარებისას განახორციელა სახიფათო მანევრი ერთხელ მაინც, როდესაც არ იცოდნენ, რომ მათზე მონიტორინგი ხორციელდებოდა, ხოლო როდესაც ისინი მონიტორინგის შესახებ წინასწარ გააფრთხილეს, სახიფათო მანევრები 66%-ით შემცირდა. იგივე შეიძლება ითქვას ღერძულა ხაზის უკანონოდ გადაკვეთის, ტარების დროს სიგარეტის მოწევისა და ტელეფონზე საუბრის შესახებ. ამ შემთხვევებშიც, მძღოლებში ტარების დროს სახიფათო  ქცევამ საგრძნობლად იკლო, როდესაც მათ იცოდნენ, რომ აკვირდებოდნენ. ნიშანდობლივია, რომ მონიტორინგიდან 2 კვირის შემდეგაც კი, მძღოლები ნაკლებად სახიფათოდ, ან ნაკლებად უყურადღებოდ ატარებდნენ, რაც ანონიმური მონიტორინგის პროგრამის ეფექტურობასა და ხანგრძლივ გავლენაზე მიუთითებს. მონიტორინგის პროგრამასთან ერთად, CRRC-საქართველოსა და ფონდის „პარტნიორობა საგზაო უსაფრთხოებისთვის“ შეიმუშავეს სხვა რეკომენდაციები, რომლებიც მიზნად ისახავს საქალაქთაშორისო გადაადგილების სფეროში უსაფრთხოების გაუმჯობესებას.

კვლევის შედეგების საფუძველზე, შეიქმნა პოლიტიკის დოკუმენტი, რომელიც CRRC-საქართველომ და ფონდმა „პარტნიორობა საგზაო უსაფრთხოებისთვის“ საზოგადოებას 30 მარტს, პროექტის დასკვნით შეხვედრაზე წარუდგინეს. მომხსენებლებს შორის იყვნენ CRRC-საქართველოს მკვლევრები, გიორგი ბაბუნაშვილი და დასტინ გილბრეტი, რომელთაც კვლევის მეთოდებზე, მიგნებებსა და რეკომენდაციებზე ისაუბრეს. ასევე, ფონდის „პარტნიორობა საგზაო უსაფრთხოებისთვის“ დამფუძნებელი - გელა კვაშილავა, რომელმაც საგზაო უსაფრთხოების კუთხით არსებულ სიტუაციაზე გაამახვილა ყურადღება, და ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს წარმომადგენელი - გოგიტა გვენეტაძე, რომელმაც საქართველოს საგზაო უსაფრთხოების სტრატეგია მიმოიხილა.

შეხვედრას ესწრებოდნენ შესაბამისი სამთავრობო სტრუქტურებისა და არასამთავრობო სექტორის წარმომადგენლები, და ავტოსადგურების დირექტორები, რომლებმაც პოლიტიკის დოკუმენტში წარმოდგენილ მიგნებებსა და რეკომენდაციებზე იმსჯელეს და ხაზი გაუსვეს საგზაო უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად ქმედითი ნაბიჯების გადადგმის აუცილებლობას. საინფორმაციო შეხვედრები ჩატარდა რეგიონებშიც, მათ შორის ბათუმში, ქუთაისსა და ზუგდიდში, სადაც ადგილობრივი თვითმმართველობების წარმომადგენლებსა და სხვა დაინტერესებულ პირებს საშუალება მიეცათ კვლევას გაცნობოდნენ.

პოლიტიკის დოკუმენტს ქართულად და ინგლისურად შეგიძლიათ სრულად გაეცნოთ CRRC-საქართველოს ვებ-გვერდზე.

როგორ წავახალისოთ ახალგაზრდები, ხმა მისცენ არჩევნებში?

2016 წლის საპარლამენტო არჩვენების წინასაარჩევნო კამპანიის დროს ერთი პოლიტიკური პარტიის სარეკლამო რგოლი ცდილობდა, წაეხალისებინა ახალგაზრდები, რომ მონაწილეობა მიეღოთ მომავალ საპარლამენტო არჩევნებში. როგორც სარეკლამო რგოლი ამტკიცებდა, არსებული პოლიტიკური სიტუაციის შესაცვლელად, სადაც პოლიტიკური პარტიები პოპულისტურ დაპირებებს იყენებენ ასაკოვანი, პოლიტიკურად უფრო აქტიური ამომრჩეველების კეთილგანწყობის მოსაპოვებლად, ახალგაზრდა ამომრჩევლები უნდა გამოცხადდნენ საარჩევნო უბნებზე და გამოხატონ თავისი სათქმელი. მიუხედავად ამისა, როგორც 2012 წელს, 2016 წლის საპარლამენტო არჩევნებში ახალგაზრდა ამომრჩევლების შედარებით მცირე ნაწილმა მისცა ხმა.
CRRC/NDI-ის არჩევნების შემდგომი 2016 წლის ნოემბრის კვლევის თანახმად, ქართველ ამომრჩევლებში თაობათაშორისი განსხვავება შეინიშნება. როგორც 8 ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნების, აგრეთვე 30 ოქტომბრის არჩევნების მეორე ტურის დროს 18-დან 35 წლის ჩათვლით ამომრჩევლებმა განაცხადეს, რომ უფრო ნაკლებად აქტიურები იყვნენ, ვიდრე უფროსი ასაკობრივი კატეგორიის ამომრჩეველები.

შენიშვნა: თითქმის ყველა ქვეყანაში არსებობს მნიშვნელობანი განსხვავებები მოსახლეობის გამოკითხვებისას დაფიქსირებულ საარჩევნო აქტივობასა და ოფიციალურ მონაცემებს შორის. ამ ფაქტის ყველაზე გავრცელებული ახსნა არის სოციალური სასურველობის ეფექტი: როდესაც რესპონდენტებს, რომლებსაც ხმა არ მიუციათ არჩევნებში, ამ ფაქტის აღიარების რცხვენიათ. ამიტომაც ისინი აცხადებენ, რომ მონაწილეობა მიიღეს არჩევნებში. აღნიშნული განსხვავების დანახვა საქართველოში ჩატარებულ კვლევებშიც შეგვიძლია, CRRC/NDI-ის არჩევნების შემდგომი კვლევის ჩათვლით.

მრავალი კვლევა მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ ახალგაზრდები საქართველოში ინდიფერენტული არიან პოლიტიკის მიმართ.  მაგალითად, ახალგაზრდები აცხადებენ, რომ მეგობრებთან და ახლო ნათესავებთან ერთად ყოფნისას ნაკლებად ხშირად განიხილავენ პოლიტიკას და მიმდინარე მოვლენებს უფროსი ასაკობრივი კატეგორიის წარმომადგენლებთან შედარებით. თუმცა, როგორც ქვემოთ მოცემული გრაფიკი გვიჩვენებს, ხმამაღლა გაცხადებული დაუინტერესებლობა პოლიტიკით არ დასახელებულა ყველაზე ხშირ მიზეზად იმისა, თუ რატომ არ აძლევენ ხმას არჩევნებში განსხვავებული ასაკობრივი ჯგუფების წარმომადგენლები. აღსანიშნავია, რომ 56 წელზე უმცროსი ამომრჩევლების მნიშვნელოვანმა ნაწილმა განაცხადა, რომ ისინი სხვა დასახლებულ პუნქტში იყვნენ რეგისტრირებულნი და ამიტომ ვერ მოახერხეს ხმის მიცემა.

შენიშვნა: შეკითხვა დაესვა რესპონდენტების 23%, რომლებმაც განაცხადეს, რომ ხმა არ მიუციათ არც 8 ოქტომბრის  საპარლამენტო არჩევნებში და არც 30 ოქტომბრის მეორე ტურში. პასუხის ვარიანტებიარ ვიყავი დარეგისტრირებული“, „არ ვიცოდი, სად იყო ჩემი საარჩევნო უბანიდავერ გადავწყვიტე, ვისთვის მიმეცა ხმა“ გაერთიანდა პასუხის ვარიანტ „სხვა“-სთან.

პოლიტიკით დაუინტერესებლობა და სამოქალაქო ჩართულობის დაბალი მაჩვენებლები არა მხოლოდ საქართველოსთვის, არამედ სხვა მრავალი ქვეყნისთვისაა დამახასიათებელი. მიიჩნევა, რომ ამ ფენომენის ახსნა მრავალი კომპლექსური საკითხის გათვალისწინებითაა შესაძლებელი, მაგალითად, საზოგადოებაში მნიშვნელოვანი წონის არქონა ან საკუთარი პოლიტიკური და სოციალური შეხედულებების გამოხატვისთვის სხვა გზების არჩევა. მიუხედავად ამისა, მიზეზები, თუ რატომ არ აძლევენ ხმას საქართველოში ახალგაზრდებშიც და 36-55 ასაკობრივი კატეგორიის ამომრჩევლებშიც ძალიან მსგავსია. კონკრეტული პრაქტიკული ღონისძიებების განხორციელებით შესაძლებელია აღნიშნულ ასაკობრივ ჯგუფებში არჩევნებში მონაწილეობის მაჩვენებლის გაზრდა. მაგალითად, დაუსწრებლად ხმის მიცემა ან ონლაინ ხმის მიცემის შესაძლებლობის შემოღება. მნიშვნელოვანია, რომ საქართველოს იუსტიციის მინისტრმა უკვე განაცხადა, რომ საქართველო ტექნიკურად მზად არის ონლაინ ხმის მიცემის სისტემის დასანერგად. ამან შესაძლოა, წაახალისოს ადამიანების მონაწილეობა არჩევნებში, თანაც, პოტენციურად არამხოლოდ ახალგაზრდებში.
თქვენი აზრით, კიდევ რა შეიძლება გაკეთდეს ახალგაზრდების წასახალისებლად, რომ ხმა მისცენ არჩევნებში?

CRRC/NDI 2016 წლის ნოემბრის შედეგების უკეთ გასაცნობად ეწვიეთ CRRC-ის მონაცემთა ონლაინ ანალიზის პორტალს

აი, რატომ სჭირდებათ ქართველ ქალებს უფლებები ყვავილების ნაცვლად

[შენიშვნა: ეს ბლოგი გამოქვეყნებულია "ლიბერალთან" თანამშრომლობით.]

ქალთა საერთაშორისო დღეს 8 მარტს აღნიშნავენ. ბევრ ქართველ ქალს ამ დღეს ყვავილებს სჩუქნიან. თუმცა, ზოგი მათგანი ყვავილების ნაცვლად უფლებებს ითხოვს.

ეს სტატია ოფიციალურ სტატისტიკაზე და საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვების შედეგებზე დაყრდნობით აჩვენებს ქალების მიმართ არსებულ დამოკიდებულებებს საქართველოში.

გენდერული ძალადობა საქართველოში ქალის დაბადებამდე იწყება:

  • საქართველოს მოსახლეობის 79% თვლის, რომ აბორტი არასოდესაა გამართლებული, თუმცა როდესაც მომავალი ბავშის სქესი მდედრობითია ეს შეხედულება კითხვის ნიშნის ქვეშ დგება. სელექციური, სქესით განპირობებული აბორტების შედეგად 1990-2010 წლებში საქართველოში 25,000 გოგო გაქრა;
  • მხოლოდ ერთი შვილის ყოლის შემთხვევაში, ყოველი მეოთხე ქართველი უპირატესობას ბიჭს  მიანიჭებდა.
საქართველოში დაბადებული გოგო იზრდება საზოგადოებაში, სადაც:
  • 22% თვლის, რომ უნივერსიტეტში სწავლა ბიჭისთვის უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე გოგოსთვის;
  • 57% მიიჩნევს, რომ ქალისთვის ძლიერი ალკოჰოლური სასმელის მიღება (მაგალითად არყის ან ბრენდის) არც ერთ ასაკში არაა მისაღები;
  • 81%-ს სჯერა, რომ ქალისთვის თამბაქოს მოწევა არასდროსაა მისაღები;
  • 56% ფიქრობს, რომ ქორწინებამდე ქალი არც ერთ ასაკში მშობლებისგან განცალკევებით არ უნდა ცხოვრობდეს;
  • 69% თვლის, რომ ქალისთვის სექსუალური ურთიერთობა ქორწინებამდე გაუმართლებელია;
  • 57% ფიქრობს, რომ ქალისთვის შვილის გაჩენა ქორწინების გარეშე გაუმართლებელია.
თუ თხოვდება გარშემომყოფებისგან მუდამ ესმის, რომ:

შემდეგ ის ხდება დედა იმ ქვეყანაში, სადაც:

  • დედათა სიკვდილიანობის მაჩვენებელი აღმოსავლეთ ევროპის და მეზობელ ქვეყნებს შორის ყველაზე მაღალია;
  • სამიდან ერთი ადამიანი არ ეთანხმება მოსაზრებას, რომ “დასაქმებული დედები ისევე კარგად უვლიან შვილებს, როგორც დედები, რომელთაც სამსახური არ აქვთ’’;
  • მოსახლეობის 65% მიიჩნევს, რომ სკოლამდელი ასაკის ბავშვისთვის უკეთესია, თუ დედამისი არ მუშაობს;
  • 74% -ს სჯერა, რომ ქალი უფრო მეტად ოჯახით ფასობს, ვიდრე სამსახურში წარმატებით.
თუ ყოველივე ამის მიუხედავად ის მუშაობას დაიწყებს:

  • მისი ხელფასი კაცებთან შედარებით საშუალოდ 39%-ით ნაკლები იქნება;
  • პროფესიული წინსვლა გაუჭირდება, რადგან ხალხის დიდი ნაწილი თვლის, რომ ქალებს არ შეუძლიათ ისეთივე კარგად მიიღონ გადაწყვეტილებები, როგორც ეს კაცებს შეუძლიათ, ხოლო, ხუთიდან ერთი ქართველი კაცი თავს არაკომფორტულად იგრძნობს თუ მათი უშუალო უფროსი ქალი იქნება.
თუ ოდესმე ქმართან პრობლემები შეექმნება:


  • ყოველი მეორე თანამოქალაქე ეტყვის, რომ ოჯახის შესანარჩუნებლად ცოლმა ბევრი უნდა აიტანოს;
  • განქორწინება მხოლოდ მაშინ იქნება სხვების თვალში გამართლებული, თუ ქმარი მასზე ფიზიკურად ძალადობს. ქმრის ღალატი, ქმრის მიერ ცოლზე ფსიქოლოგიური ძალადობა და ის ფაქტი, რომ ცოლს ქმარი აღარ უყვარს, ქართული საზოგადოებისთვის არასაკმარისი მიზეზებია განქორწინებისთვის;
  • თუ მისი ქმარი მასზე ფსიქოლოგიურად იძალადებს, გარშემომყოფების უმრავლესობა ამ ფაქტს იგნორირებას გაუკეთებს, რადგან საქართველოში სჯერათ, რომ ფსიქოლოგიური ძალადობა ისეთი საკითხია, რომელიც ოჯახის შიგნით უნდა მოგვარდეს. 39% იგივეს ფიქრობს ფიზიკურ ძალადობაზე...

ყოველივე ამის და იმ სექსიზმის გამო, რომელიც ამ სტატისტიკას აერთიანებს, ბოლო ორი წლის განმავლობაში საქართველოში 60 ქალის მკვლელობა და მკვლელობის მცდელობა განხორციელდა. თუმცა, ამას ხელი არ შეუშლია ადამიანის უფლებათა კომიტეტისთვის უარეყო კანონპროექტი, რომელსაც ფემიციდი  უნდა განესაზღვრა როგორც გენდერული ნიშნით მოტივირებულ განზრახ მკვლელობა.

და მაინც, ყოველ მეხუთე ქართველს სჯერა, რომ საქართველოში გენდერული თანასწორობაა…

ზემოთ ჩამოთვლილი საკითხები არაა ამომწურავი, თუმცა გარკვეულ სურათს ქმნის საქართველოში არსებულ გენდერული როლებზე და მათადმი დამოკიდებულებებზე საქართველოში.

ნათია მესტვირიშვილი არის მოწვეული უფროსი მკვლევარი CRRC- საქართველოში და მკვლევარი მიგრაციის პოლიტიკის განვითარების საერთაშორისო ცენტრში (ICMPD).

სახელმწიფო შესყიდვების სისტემა საქართველოში: კომპანიების შეფასებები (ნაწილი 2)

ამ ბლოგ პოსტის პირველ ნაწილში წარმოდგენილი იყო მონაცემები სახელმწიფო შესყიდვებში ქართული კომპანიების მონაწილეობის შესახებ. დღეს განვიხილავთ, თუ როგორ განსხვავდება კომპანიების წარმომადგენლების შეფასებები სახელმწიფო შესყიდვების სისტემის მუშაობასთან დაკავშირებით გამომდინარე იქიდან, მონაწილეობს თუ არა კომპანია სახელმწიფო შესყიდვებში.

გამოცხადებული ტენდერების შესახებ ინფორმაციის ძირითად წყაროს კომპანიებისთვის სახელმწიფო  შემსყიდველი ორგანიზაციების ვებ-გვერდები (17%) და ერთიანი ელექტრონული სისტემა (16%) წარმოადგენს. თუმცა თვალშისაცემი განსხვავებები იკვეთება სახელმწიფო შესყიდვებში მონაწილე და არამონაწილე კომპანიების შორის იმ თვალსაზრისით, რომ არამონაწილე კომპანიების უმრავლესობა საერთოდ არ ან ვერ იღებს ინფორმაციას გამოცხადებული სახელმწიფო ტენდერების შესახებ.  



შენიშვნა: ინტერივუების დროს არ იყო შეზღუდული შესაძლო პასუხების რაოდენობა. 

კომპანიების უმრავლესობა (60%) ნდობას უცხადებს სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს. სააგენტოსადმი უნდობლობას კომპანიების მცირე ნაწილი - მხოლოდ 8% - აფიქსირებს, თუმცა, ამავე დროს, კომპანიების თითქმის მესამედის (30%) წარმომადგენლები აცხადებენ, რომ არ იციან, ენდობიან თუ არ ენდობიან სააგენტოს. ნიშანდობლივია, რომ იმ კომპანიების წარმომადგენლები, რომლებსაც არასოდეს მიუღიათ მონაწილეობა სახელმწიფო შესყიდვებში, უფრო ხშირად აფიქსირებენ პასუხს „არ ვიცი“, ვიდრე იმ კომპანიების წარმომადგენლები, რომლებსაც აქვთ ასეთი გამოცდილება.
ასევე მნიშვნელოვანია, რომ იმ კომპანიების წარმომადგენლები, რომლებსაც მონაწილეობა მიუღიათ სახელმწიფო შესყიდვებში, უფრო ხშირად აფიქსირებენ სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოსადმი ნდობას, რაც, დიდი ალბათობით, იმაზე მეტყველებს, რომ სააგენტოსთან ურთიერთობის მათი გამოცდილება, როგორც წესი, დადებითი იყო.





წარმოდგენები იმის შესახებ, თუ რამდენად აქვთ ან არა აქვთ უპირატესობა სახელმწიფო ტენდერებში კომპანიებს, რომლებსაც გარკვეული კავშირი აქვთ ხელისუფლებასთან, ასევე განსხვავებულია გამომდინარე იქიდან, აქვს თუ არა კომპანიას სახელმწიფო ტენდერებში მონაწილეობის გამოცდილება. სახელმწიფო შესყიდვებში მონაწილე კომპანიების წარმომადგენლები, არამონაწილე კომპანიების წარმომადგენლებთან შედარებით, გაცილებით ხშირად არ ეთანხმებიან მოსაზრებას, რომ ტენდერებში ისეთი კომპანიები იმარჯვებენ, რომლებსაც გარკვეული კავშირი აქვთ ხელისუფლებასთან. ამასთან, იმ კომპანიების წარმომადგენლებმა, რომლებიც არ მონაწილეობენ სახელმწიფო შესყიდვებში, 2.3-ჯერ უფრო ხშირად უპასუხეს „არ ვიცი“. 





სახელმწიფო შესყიდვებში მონაწილე კომპანიების 36% მიიჩნევს, რომ სახელმწიფო ორგანიზაციების მიერ გამოცხადებული ტენდერები ხშირად ერთ კონკრეტულ კომპანიაზეა „მორგებული“ და მის გამარჯვებას ისახავს მიზნად. თუმცა ამავე კომპანიების თითქმის ნახევარი (48%) ამ აზრს არ ეთანხმება. თუ, ერთი მხრივ, შესყიდვებში მონაწილე კომპანიების 27% იზიარებს მოსაზრებას, რომ შემსყიდველის მხრიდან მრავალჯერ ჩაშლილი ტენდერის მიზანი გამარტივებული შესყიდვის გზით ერთ კონკრეტულ კომპანიასთან ხელშეკრულების გაფორმებაა, მეორე მხრივ, ასეთი კომპანიების თითქმის ნახევარი (47%) უარყოფს ამ მოსაზრებას.




შენიშვნა: ეს კითხვა დაესვა კომპანიების 17%-ს, რომლებსაც ერთხელ მაინც მიუღია მონაწილეობა სახელმწიფო შესყიდვებში. 


როგორც ბლოგ პოსტის ამ ნაწილში წარმოდგენილი მონაცემები მოწმობს, იმ კომპანიების წარმომადგენლები, რომლებსაც ერთხელ მაინც მიუღიათ მონაწილეობა სახელმწიფო შესყიდვებში, ბევრად უფრო დადებითად აფასებენ სახელმწიფო შესყიდვების სისტემის მუშაობის სხვადასხვა ასპექტს. მათი უმრავლესობა ნდობას უცხადებს სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს და მიიჩნევს, რომ ტენდერში გასამარჯვებლად არ არის საჭირო „კავშირები“ ხელისუფლებასთან. იმ კომპანიების წარმომადგენლებს კი, რომლებსაც არასოდეს მიუღიათ მონაწილეობა სახელმწიფო შესყიდვებში, უჭირთ აზრის დაფიქსირება ამ საკითხებზე.

ამ ბლოგ პოსტში წარმოდგენილი მონაცემები მიუთითებს, რომ სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტომ მეტად უნდა იზრუნოს კომპანიების ინფორმირებულობის გაზრდაზე სახელმწიფო შესყიდვების სისტემის შესახებ.